Zrozumienie anhedonii: przyczyny, z powodu których możesz czuć się odrętwiały emocjonalnie
- 4

Czy zauważyłeś kiedyś, że rzeczy, które zwykle sprawiały Ci radość – jak spotykanie się z przyjaciółmi, ćwiczenia, zaangażowanie w ważny projekt dla Twojej rodziny lub pracy albo uprawianie hobby – nagle zaczęły wydawać Ci się nudne i nieciekawe? To doświadczenie, które nazywa się anhedonią, jest częstsze, niż się wydaje, zwłaszcza wśród kobiet.
Czym jest anhedonia?
Anhedonia to termin oznaczający „bez przyjemności”. To zmniejszona zdolność do odczuwania przyjemności lub zainteresowania czynnościami, które kiedyś się lubiło. Zgodnie z ADAA, anhedonia (znana również jako brak pozytywnego nastroju) objawia się jako „deficyty w zdolności odczuwania przyjemności i zainteresowania rzeczami”, które wcześniej sprawiały przyjemność.
Jest to jeden z dwóch głównych objawów, na podstawie których diagnozuje się duże zaburzenie depresyjne.
Kogo może dotknąć?
Anhedonii może doświadczyć każdy. Często pojawia się ona obok depresji, menopauzy, depresji poporodowej, zespołu stresu pourazowego, depresji dwubiegunowej i innych zaburzeń psychicznych. Według ADAA:
- Około 70% osób cierpiących na zaburzenie depresyjne doświadcza anhedonii.
- Osoby zmagające się z zespołem stresu pourazowego często charakteryzują się „trwałą trudnością w odczuwaniu pozytywnych emocji”, takich jak radość czy zainteresowanie czynnościami, które wcześniej sprawiały im przyjemność.
Chociaż problem ten dotyczy wszystkich płci, kobiety mogą być szczególnie podatne ze względu na zmiany hormonalne, obowiązki opiekuńcze oraz społeczne oczekiwania. Zrozumienie tych zależności może umożliwić szybsze przerwanie negatywnego cyklu.
Dlaczego pojawia się?
Anhedonia nie ogranicza się wyłącznie do „odczuwania smutku.” Może wiązać się z zaburzeniami w funkcjonowaniu układu nagrody w mózgu. Według ADAA, u osób zmagających się z anhedonią dochodzi do zakłóceń w działaniu obszarów takich jak kora przedczołowa, prążkowie brzuszne czy układ dopaminergiczny.
Inne możliwe przyczyny mogą obejmować:
- przewlekły stres lub wypalenie zawodowe
- zaburzenia równowagi hormonalnej (np. w okresie poporodowym lub menopauzy)
- zaburzenia snu
- skutki uboczne leków (np. przyrost masy ciała po stosowaniu leków przeciwdepresyjnych lub atypowych leków przeciwpsychotycznych)
- doświadczenie traumy lub straty
- zamglenie umysłowe wynikające z innych poważnych schorzeń fizycznych
- przewlekły ból
- nadużywanie substancji
Świadomość, że anhedonia ma swoje korzenie w biologii, pomaga ograniczyć odczuwanie wstydu, To nie osobista porażka, lecz informacja przekazywana przez Twój mózg.
Jak są objawy anhedonii?
Kobiety zmagające się z anhedonią często wskazują na:
- utratę zainteresowania relacjami lub dawnymi pasjami
- poczucie emocjonalnego przygnębienia albo odłączenia się od bliskich
- odczuwanie jakiejś aktywności jedynie podczas wykonywania obowiązków zawodowych lub domowych, lecz po ich wykonaniu, wyczerpanie emocjonalne
- Z kolei u niektórych osób anhedonia objawia się brakiem zaangażowania w pracę, która wcześniej dawała im poczucie satysfakcji.
- Angażowanie się w czynności takie jak wielogodzinne oglądanie, nadmierne jedzenie czy kompulsywne przeglądanie mediów społecznościowych, dzieje się nie z radości, ale z potrzeby odczucia czegokolwiek.
ADAA tłumaczy, że anhedonia wiąże się zarówno ze zdolnością „lubienia” (odczuwania przyjemności z wykonywanej czynności), jak i „chcenia” (motywacji do jej podjęcia) – obie te sfery mogą ulec osłabieniu.
Jak sobie z tym poradzić i gdzie szukać wsparcia?
Pomoc jest dostępna, a proces wyleczenia jest jak najbardziej możliwy.
1. Rozważ rozmowę z terapeutą
W przypadku zauważenia objawów takich jak utrata zainteresowania sobą, relacjami z innymi czy dotychczas satysfakcjonującymi aktywnościami, kluczowe jest skontaktowanie się ze specjalistą ds. zdrowia psychicznego. Taki krok pozwoli lepiej zrozumieć, przez co przechodzisz oraz otrzymać wsparcie w procesie powrotu do zdrowia i równowagi.
2. Terapie wspierające
Nowsze metody poznawcze, takie jak aplikacje na smartfony, skupiają się na pobudzaniu szlaków odpowiedzialnych za odczuwanie przyjemności oraz na modyfikacji sposobu, w jaki mózg odbiera nagrodę. Często są one określane mianem terapii opartych na neuronauce.
3. Szukaj opieki medycznej
W niektórych sytuacjach zastosowanie leków przeciwdepresyjnych lub innych środków wspomagających może pomóc w przywróceniu wewnętrznej równowagi. Zawsze warto omówić dostępne możliwości ze swoim lekarzem.
4. Wprowadź drobne, stopniowe zmiany w codziennym stylu życia
Zacznij od drobnych, regularnych nawyków, np. spacerów w naturalnym świetle, dzielenia się momentami z bliskimi czy prowadzenia dziennika wdzięczności. Te małe kroki mogą stopniowo pomóc w odbudowie Twojego systemu nagród.
5. Znajdź wparcie w społeczności
Przynależność do grupy osób, które rozumieją Twoje doświadczenia, może pomóc złagodzić uczucie osamotnienia. Internetowe fora, grupy wsparcia czy społeczności w mediach społecznościowych skupiające się na zdrowiu psychicznym mogą zrobić znaczącą różnicę.
Dla kobiet na całym świecie
Jeśli czujesz się wyciszona, to nie znaczy, że coś jest z Tobą nie tak. Wiele kobiet doświadcza emocjonalnej obojętności, zwłaszcza w chwilach stresu, zmian hormonalnych czy po traumatycznych wydarzeniach. Kluczowe jest dostrzeżenie sygnałów i znalezienie rozwiązania.
Proces leczenia nie zawsze przebiega szybko czy intensywnie. Czasem oznacza to powolny, spokojny powrót do radości życia. Zasługujesz na tę ścieżkę ku zdrowiu i na wsparcie w jej pokonywaniu.
Czy ten artykuł był pomocny?

